Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε στο Συνεδριακό Κέντρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ του Τμήματος Φυσικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στην Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου, επετειακή εκδήλωση με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 25 ετών λειτουργίας του Γεροσταθοπούλειου Πανεπιστημιακού Αστεροσκοπείου. Η εκδήλωση αυτή οργανώθηκε από το Γεροσταθοπούλειο Αστεροσκοπείο και το Τμήμα Φυσικής, υπό την αιγίδα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Το πρόγραμμα της εκδήλωσης περιελάμβανε:

Χαιρετισμός από τον Πρύτανη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Καθηγητή Γεράσιμο Σιάσο

Χαιρετισμός από τον Πρόεδρο του Τμήματος Φυσικής, Καθηγητή Έκτορα Εμμανουήλ Νισταζάκη

Σύντομη παρουσίαση του έργου του Πανεπιστημιακού Αστεροσκοπείου από τον Διευθυντή του, Καθηγητή Ιωάννη Α. Δαγκλή

Μουσικό Διάλειμμα: Τραγούδια για τα αστέρια από τη διδάκτορα Αστροφυσικής κ. Φιόρη Μεταλληνού και τον συνθέτη και υποψήφιο διδάκτορα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών ΕΚΠΑ κ. Τηλέμαχο Μούσα

Ομιλία από τον Ομότιμο Καθηγητή του Τμήματος Φυσικής, Κανάρη Τσίγκανο με θέμα: «Κορυφαίες ανακαλύψεις στην Αστρονομία και Αστροφυσική τα τελευταία 100 χρόνια»

Ομιλία από την Καθηγήτρια του Τμήματος Φυσικής, Δέσποινα Χατζηδημητρίου με θέμα: «Μια νέα εποχή ανακαλύψεων: Μεγάλες αποστολές και νέες προοπτικές στην Αστρονομία»

Επίδοση τιμητικής πλακέτας στον ομότιμο Καθηγητή του Τμήματος Φυσικής, Παναγιώτη Γ. Νιάρχο

Πέρας της εκδήλωσης – Μικρή Δεξίωση

Κατά τον χαιρετισμό του ο Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής: «Η ίδρυση του Αστεροσκοπείου υπήρξε αποτέλεσμα κοινής προσπάθειας και μεγάλης προσφοράς. Το 1998 τοποθετήθηκε στην οροφή του κτηρίου του Τμήματος Φυσικής ο θόλος διαμέτρου πέντε μέτρων. Έναν χρόνο αργότερα, το 1999, εγκαταστάθηκε το τηλεσκόπιο, χάρη στη δωρεά του κ. Λουκά Γεροσταθόπουλου, στη μνήμη της μητέρας του Ασημίνας. Καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος του τότε Προέδρου του Τμήματος Φυσικής, Καθηγητή Παύλου Λασκαρίδη, ο οποίος εργάστηκε συστηματικά για την υλοποίηση του έργου. Εξίσου καθοριστική ήταν η συμβολή του Καθηγητή Παναγιώτη Νιάρχου, Διευθυντή τότε του Τομέα Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής. Ο Καθηγητής Παναγιώτης Νιάρχος είχε την ευθύνη της εγκατάστασης του τηλεσκοπίου και στήριξε με συνέπεια τη λειτουργία του τα πρώτα χρόνια. Επιπλέον, υπήρξε ο εμπνευστής των «Βραδιών Κοινού – Αστρονομία για όλους», μιας δράσης που αδιάλειπτα, από το 2000 μέχρι σήμερα, φέρνει την επιστήμη κοντά στους πολίτες και αναδεικνύει την κοινωνική αποστολή του Πανεπιστημίου. Από την πρώτη παρατήρηση, στις 29 Νοεμβρίου 1999, μέχρι σήμερα, το Αστεροσκοπείο υπηρετεί με συνέπεια την έρευνα. Έχουν παρατηρηθεί ερευνητικά εκατοντάδες στόχοι στον ουρανό, καθώς λαμβάνονται φωτομετρικές και φασματοσκοπικές μετρήσεις σε καθημερινή σχεδόν βάση μέχρι και σήμερα. Παράλληλα, το Αστεροσκοπείο συνέβαλε καθοριστικά στην εκπαίδευση των φοιτητών μας, άνοιξε τις πόρτες του σε σχολεία, οικογένειες και επισκέπτες κάθε ηλικίας και έγινε ένα σταθερό σημείο αναφοράς για την επιστημονική κουλτούρα της χώρας».

Ο πρόεδρος του Τμήματος Φυσικής, Καθηγητής Έκτορας Νισταζάκης, στον χαιρετισμό του αναφέρθηκε στην συμβολή των καθηγητών Παύλου Λασκαρίδη και Παναγιώτη Νιάρχου στην ίδρυση του Πανεπιστημιακού Αστεροσκοπείου, καθώς και στο σημαντικό έργο που έχει αυτό προσφέρει μέχρι τώρα. Επίσης, εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι αυτό το «κόσμημα» του Τμήματος Φυσικής, αλλά και του Πανεπιστημίου μας ευρύτερα, θα συνεχίσει να επιτελεί το σπουδαίο έργο του με την ίδια επιτυχία και για τις επόμενες δεκαετίες, προσφέροντας ανεκτίμητο έργο στην εκπαίδευση, την έρευνα και την κοινωνία γενικότερα. Δείτε τον χαιρετισμό του εδώ.

Στη συνέχεια, ο Διευθυντής του Αστεροσκοπείου Καθηγητής Ιωάννης Δαγκλής παρουσίασε συνοπτικά το έργο του Γεροσταθοπούλειου Πανεπιστημιακού Αστεροσκοπείου στα 25 χρόνια λειτουργίας του. Τα κύρια σημεία της ομιλίας του ήταν: «Στην αυγή της νέας χιλιετίας το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών απέκτησε το δικό του παράθυρο στο Σύμπαν: ένα αστεροσκοπείο, εγκατεστημένο στην Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου, στην Αθήνα. Η τελετή των εγκαινίων του Γεροσταθοπούλειου Πανεπιστημιακού Αστεροσκοπείου Αθηνών έλαβε χώρα την Πέμπτη 13 Ιανουαρίου 2000. Στην οροφή του κτηρίου του Τμήματος Φυσικής τοποθετήθηκε το 1998 ένας θόλος διαμέτρου 5 μέτρων, και τον Μάρτιο του 1999 τοποθετήθηκε το τηλεσκόπιο, που ήταν δωρεά του προέδρου της κατασκευαστικής εταιρείας ΔΥΝΑΜΙΚΗ Α.Ε., κ. Λουκά Γεροσταθόπουλου στη μνήμη της μητέρας του Ασημίνας. Η εγκατάσταση του τηλεσκοπίου έγινε τον Απρίλιο του 1999 από την εταιρία DFM Engineering (ΗΠΑ). Το συνολικό κόστος του νέου τηλεσκοπίου, με ορισμένα βασικά όργανα, ανήλθε στο ποσόν των 40.000.000 δρχ. (που αντιστοιχούν σε σημερινές τιμές σε περίπου 220.000 €). H δωρεά αυτή έγινε εφικτή χάρη στις προσπάθειες του Καθηγητή Παύλου Λασκαρίδη, του τότε Προέδρου του Τμήματος Φυσικής, του οποίου η συνεισφορά στην όλη προσπάθεια ήταν ανεκτίμητη. Ο Καθηγητής Παναγιώτης Νιάρχος, τότε Διευθυντής Τομέα Αστροφυσικής, ήταν ο κύριος υπεύθυνος για την αγορά και εγκατάσταση του θόλου και του τηλεσκοπίου το 1999, καθώς και για την περαιτέρω λειτουργία του, ενώ ήταν ο εμπνευστής των εκδηλώσεων “Βραδιές Κοινού – Αστρονομία για όλους” οι οποίες εξακολουθούν να πραγματοποιούνται αδιάλειπτα από το 2000. Η πρώτη παρατήρηση με το τηλεσκόπιο πραγματοποιήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 1999, ενώ οι πρώτες ερευνητικές παρατηρήσεις ακολούθησαν από τις πρώτες κιόλας μέρες της λειτουργίας του. Από τότε, έχουν παρατηρηθεί ερευνητικά εκατοντάδες στόχοι στον ουρανό, καθώς λαμβάνονται φωτομετρικές και φασματοσκοπικές μετρήσεις σε καθημερινή σχεδόν βάση μέχρι και σήμερα.

Μέσα στα 25 χρόνια λειτουργίας του, το Πανεπιστημιακό Αστεροσκοπείο υποστήριξε με παρατηρήσεις του:

47 προπτυχιακές διπλωματικές εργασίες

20 μεταπτυχιακές διπλωματικές εργασίες

9 διδακτορικές διατριβές

και οδήγησε στη δημοσίευση 160 ερευνητικών εργασιών σε διεθνή περιοδικά με κριτές και 141 ερευνητικών εργασιών σε περιοδικά χωρίς κριτές.

Η κοινωνική προσφορά του Πανεπιστημιακού Αστεροσκοπείου περιλαμβάνει τις Βραδιές Κοινού, τις ανοιχτές στο κοινό αστρονομικές παρατηρήσεις, τις επισκέψεις σχολείων και, από το 2015, τις εκδηλώσεις στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Εβδομάδας Διαστήματος κάθε Οκτώβριο. Οι δραστηριότητες αυτές συμβάλλουν στην εξωστρέφεια του ΕΚΠΑ και στην επαφή του Πανεπιστημίου με το ευρύ κοινό και ιδιαίτερα τους νέους και τα παιδιά». Ολόκληρη την ομιλία του Καθηγητή Ιωάννη Δαγκλή μπορείτε να δείτε εδώ.

Η εκδήλωση συνεχίστηκε με μουσικό διάλειμμα με τραγούδια για τα αστέρια από τη διδάκτορα Αστροφυσικής κ. Φιόρη Μεταλληνού και τον συνθέτη και υποψήφιο διδάκτορα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών ΕΚΠΑ κ. Τηλέμαχο Μούσα. Ακολούθησε ομιλία από τον Ομότιμο Καθηγητή του Τμήματος Φυσικής, Κανάρη Τσίγκανο με θέμα: «Κορυφαίες ανακαλύψεις στην Αστρονομία και Αστροφυσική τα τελευταία 100 χρόνια». Δείτε τη σχετική ομιλία εδώ.

Στην συνέχεια η Καθηγήτρια του Τμήματος Φυσικής, Δέσποινα Χατζηδημητρίου έδωσε ομιλία με θέμα «Μια νέα εποχή ανακαλύψεων: Μεγάλες αποστολές και νέες προοπτικές στην Αστρονομία». Δείτε την ομιλία εδώ.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με επίδοση τιμητικής πλακέτας στον Ομότιμο Καθηγητή του Τμήματος Φυσικής, Παναγιώτη Γ. Νιάρχο. Στην σύντομη αντιφώνησή του ο τιμηθείς Καθηγητής Παναγιώτης Νιάρχος, αφού ευχαρίστησε τους οργανωτές της εκδήλωσης, αναφέρθηκε σε ορισμένες πτυχές της ίδρυσης του Αστεροσκοπείου και στους πρωταγωνιστές τόσο της υλοποίησης του τεράστιου αυτού έργου όσο και στους συντελεστές του σημαντικού πολύπλευρου έργου που επιτελέστηκε στα 25 χρόνια λειτουργίας του. Δείτε την αντιφώνηση του Καθηγητή Παναγιώτη Νιάρχου εδώ.